Middenvleugel, de Nachtwacht- of Vermeeruitbouw

Gebruik:

- Expositie Nachwacht (1905 - 1926)

- Tijdelijke exposities (1926 - ..)

De Nachtwacht- of Vermeeruitbouw (toegevoegd oud ruimtenr. 276, nieuw nr. M 226) is in 1904/05 tot stand gekomen. Men besloot tot deze uitbouw na talloze vruchteloze pogingen om het schilderij "De Nachtwacht" op de juiste wijze in de Nachtwachtzaal te hangen. Maar ook in de nieuwe uitbouw lukte het niet om het schilderij optimaal te belichten. Wel was het museum er ten opzichte van de oude situatie op vooruitgegaan wat belichting betreft. Bepaald onbevredigend echter was het, dat het belangrijkste schilderij van het hele museum niet in de voornaamste en speciaal voor dit doel ontworpen zaal hing, maar in een buiten de routing gelegen uitbouw die uitluitend via een trap bereikbaar was.

De uitbouw was onderverdeeld in drie ruimten en een gang.

Bij een algehele reorganisatie van het museum werd de Nachtwacht weer in de Nachtwachtzaal teruggehangen (1926). De Nachtwachtuitbouw werd aan het normale circuit onttrokken en nog slechts gebruikt voor tijdelijke exposities.

Omdat de Nachtwachtuitbouw in het verlengde van de doorrit ligt, bestaat de begane grond uit een overwelfde galerij. Het gewelf is dusdanig aangepast dat het tableau met de dichtregels van Alberdinck Thijm (tableau geplaatst in 1891) niet afgedekt werd. Dit was ook de reden dat het publiek via een trap de nieuwe uitbouw moest binnengaan.

Voornaamste verbouwingen tot 1926:

1904 aanbesteding van de Nachtwachtuitbouw aan J.H. Groenendaal te Amster­am, voor f 67.000,--.

1909 aanpassingen in de Nachtwachtuitbouw: (1) gedeeltelijk vergulden van pilasters, koof en zoldering, (2) vervangen van het groene gordijn tegen de noordwand door een houten betimmering, (3) vermaken van schermen van de vensters om reflectie tegen te gaan.

1914 gebogen schot in de Nachtwachtuitbouw is vervangen door een recht schot.

1926 overplaatsing van de Nachtwacht naar de Nachtwachtzaal.

De Nachtwachtuitbouw werd later (1950) in drie zaaltjes verdeeld en enkele malen heringericht. Verder werden de ramen van de uitbouw meermalen aangepast. De ruimte werd in 1986 gerenoveerd, waarbij de toegangstrap werd verplaatst van de Nachtwachtzaal naar de uitbouw zelf.

Januari 2005 

Een rechthoekige ruimte, verdeeld in drie traveeën (o-w). De ruimte is voorzien van een complexe draagconstructie, deels van beton en deels van staal. Door de asymmetrische opzet en de verschillende aansluitingen is deze constructie in verschillende fasen tot stand gekomen. Ter hoogte van de aansluiting bij de noordwand zit een schuin dak, waarschijnlijk ten behoeve van een bovenlicht. Het grootste deel van het plafond en de wanden is bekleed met zwarte isolatieplaten (foamglas).

Slechts zichtbaar is de noordwand, de voormalige buitengevel van het hoofdgebouw. De noordwand heeft een driebeukige indeling, bestaande uit een breed middengedeelte en twee smallere zijgedeelten. De scheidingen daartussen bestaan uit zware pilasters die gedeeltelijk zijn teruggehakt. Op deze wand zijn verschillende sporen van pleisterwerk met beschildering aangetroffen.

Westbeuk: in de wand zit een nis omkaderd met een rand van gele profielbakstenen. Daarin zit een plateau met beschilderde emaille lava. De voorstelling bestaat uit een randlijst met bladmotieven, met bovenin het logo van het Rijkmuseum. Onderaan de voorstelling staan de namen Frederik-Hendrik-Constantijn Huygens-NIC:Tulp-Joh:Six. Op de platen zitten rechthoekige bevestigingspunten.

Middenbeuk: in deze wand zit een nis omkaderd met een rand van profielbakstenen, groen geschilderd. Boven afgedekt met een natuurstenen profiel. Het plateau bestaat uit beschilderde emaille lava-platen. De voorstelling bestaat uit een randlijst met bladmotieven en daarin een afbeelding. Onderaan staan de namen Sal. de Bray; G. Mornijaert; Gebr. vd Eekhout; J.Viktors; PH. de Koninck; F. Bol; A. de Gelder; Rembrandt; I.Lievens; J.Backer; S. van Hoogstraten; W. de Poorter; S. Koninck; N. Maes; G. Flinck. Op de platen zitten rechthoekige bevestigingspunten.

Oostbeuk: in de wand zit in het bovenste gedeelte nog zichtbaar de nis met de omlijsting van baksteen. Daarin zit een zeer beschadigde emaille lava-afbeelding. In dit stuk is te zien dat onder de dichtgezette bevestiging stalen profieltjes zitten. In de wand zit een opening naar de nachtwachtzaal. Om deze opening zit geheel nieuw metselwerk. De opening wordt afgedekt door een stalton-latei. Halverwege de wand zit een dubbele stalen balk met daarboven beton. De opening is tenminste twee keer gewijzigd. Daarbij is ook de toegang van de zaal gewijzigd van een betonnen steektrap (bouwtijd uitbouw) in oostelijke richting tot een houten steektrap in zuidelijke richting. Opmerkelijk zijn de verschillende vloerniveau's. De vloer is van beton met daaroverheen zwarte isolatie met daaroverheen een afwerkvloer.

alles over planvorming hiervoor, zie voor ontstaansges. ook 322 en 291 (?, jk)

Was het centrale lavapaneel in 1904 in het zicht? M.a.w. was de galerij bedoeld om juist "contact" met de voormalige buitengevel te hebben?

Wanneer heeft de verandering in de constructie plaatsgevonden?

Het vermoeden bestaat dat de middelste travee in het zicht heeft gezeten. De bakstenen rond de nis zijn beschilderd evenals bouwsporen op de pilasters. In beid zijbeuken heeft vermoedelijk een verlaagd plafond gezeten.